<\/p>\n
Dokuz Umde veya Dokuz \u0130lke, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn TBMM’nin birinci d\u00f6neminin \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi sona ermeden bir s\u00fcre \u00f6nce, 8 Nisan 1923’te yay\u0131mlam\u0131\u015f oldu\u011fu bildiridir. Dokuz ilkenin yer ald\u0131\u011f\u0131 ve genel program niteli\u011findeki bu bildiriye g\u00f6re egemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z milletindi ve halk\u0131n kendi kendini y\u00f6netmesi esast\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Dokuz Umde, 11 Eyl\u00fcl 1923`te kurulan\u00a0Halk F\u0131rkas\u0131`n\u0131n \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturan\u00a0Anadolu ve Rumeli M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyeti\u00a0taraf\u0131ndan bir program olarak benimsendi.<\/p>\n
DOKUZ \u0130LKE \u015eU \u015eEK\u0130LDE:<\/p>\n
\u0130lke 1:<\/strong> Bu nedenle b\u00fct\u00fcn yasalar\u0131n d\u00fczenlenmesinde, her \u00e7e\u015fit \u00f6rg\u00fctlerde, y\u00f6netimin genel ayr\u0131nt\u0131lar\u0131nda, genel e\u011fitim ve ekonomi konular\u0131nda ulusal egemenlik esaslar\u0131 i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcnecektir.<\/p>\n \u0130lke 2:<\/strong> \u0130lke 3:<\/strong> Bu ama\u00e7la ulusun istek ve gereksinmesine uygun olarak sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130lke 4:<\/strong> \u0130lke 5:\u00a0<\/strong>A\u015far kald\u0131r\u0131lacak, milli bankalar g\u00fc\u00e7lendirilecek ve demiryollar\u0131 artt\u0131r\u0131lacakt\u0131r. B.)\u00a0<\/strong>T\u00fct\u00fcn tar\u0131m ve ticaretinde ulusun yarar\u0131na uygun bi\u00e7iminde \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n C.)\u00a0<\/strong>Mali kurumlar \u00e7ift\u00e7ilere, sanayici ve t\u00fcccarlara ve b\u00fct\u00fcn di\u011fer i\u015f adamlar\u0131na kolayl\u0131kla bor\u00e7 verecek durumda d\u00fczenlenecek ve \u00e7o\u011falt\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n D.)\u00a0<\/strong>Ziraat Bankas\u0131’n\u0131n sermayesi artt\u0131r\u0131lacak, \u00e7ift\u00e7ilere daha kolay ve daha geni\u015f yard\u0131m edilebilmesi sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n E.)\u00a0<\/strong>\u00dclkemiz \u00e7ift\u00e7ili\u011fi i\u00e7in tar\u0131m makineleri geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde yurt d\u0131\u015f\u0131ndan getirilecek ve \u00e7ift\u00e7ilerimizin tar\u0131m ara\u00e7 ve gere\u00e7lerinden kolayl\u0131kla yararlanabilmeleri sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n F.)\u00a0<\/strong>Ham maddeleri \u00fclkemizden bulunan mal ve sanat \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fclke i\u00e7inde yap\u0131labilmesini, koruma ve te\u015fvikte bulunulmas\u0131 ve \u00f6d\u00fcller verilmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlem al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n G.)\u00a0<\/strong>Hemen gereksinme duydu\u011fumuz demiryollar\u0131 i\u00e7in gerekli giri\u015fimler ve uygulamalar yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n H.)\u00a0<\/strong>lk\u00f6\u011fretimde, \u00f6\u011fretimin birle\u015ftirilmesi ve b\u00fct\u00fcn okullar\u0131m\u0131z\u0131n gereksinmelerimize ve \u00e7a\u011fda\u015f temellere oturtulmas\u0131 \u00f6\u011fretmen ve profes\u00f6rlerimizin hizmetlerinde y\u00fckselmeleri ve ilerlemeleri sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n I.)\u00a0<\/strong>Genel sa\u011fl\u0131k ve sosyal yard\u0131mla ilgili kurumlar d\u00fczeltilip \u00e7o\u011falt\u0131lacak, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in koruyucu yasalar yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n J.)\u00a0<\/strong>\u00a0Ormanlar\u0131m\u0131zdan bilimin geli\u015fmesine uygun bi\u00e7imde yararlanmay\u0131, madenlerimizin en verimli bi\u00e7imde i\u015fletilmesi ve hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131n soylar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilip \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak esaslar konulacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130lke 6:<\/strong> Bundan ba\u015fka okuyup yazmas\u0131n\u0131 bilenlerin, orduda okuyup yazmas\u0131n\u0131 bilenlerin, orduda okuyup yazmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenenlerin hizmet s\u00fcresi bir derece daha azalt\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130lke 7:<\/strong> \u0130lke 8:<\/strong> Yurt ayd\u0131nlar\u0131ndan ve \u00e7e\u015fitli mesleklerden devletin hizmet \u00fcnitelerinde en yararl\u0131 bi\u00e7imde yararlan\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u0130lke 9:<\/strong> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dokuz Umde veya Dokuz \u0130lke, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn TBMM’nin birinci d\u00f6neminin \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi sona ermeden bir s\u00fcre \u00f6nce, 8 Nisan 1923’te yay\u0131mlam\u0131\u015f oldu\u011fu bildiridir. Dokuz ilkenin yer ald\u0131\u011f\u0131 ve genel program niteli\u011findeki bu bildiriye g\u00f6re egemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z milletindi … Okumaya devam et
\nEgemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z ulusundur. Y\u00f6netim, halk\u0131n do\u011frudan do\u011fruya kendi kendisini y\u00f6netmesi temeline dayan\u0131r. Ulusun ger\u00e7ek ve tek temsilcisi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’dir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir kimse, hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 ve hi\u00e7bir makam ulusun kaderine egemen olamaz.<\/p>\n
\nSaltanat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ve egemenlik h\u00fck\u00fcmlerinin terk edilmez, ayr\u0131lmaz ve vazge\u00e7ilmez olmak \u00fczere T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n ger\u00e7ek temsilcisi olan T\u00fcrkiye Millet Meclisi’nin manevi ki\u015fili\u011finde toplanm\u0131\u015f bulundu\u011funa dair 1 Kas\u0131m 1922 tarihinde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Meclisi’nin oy birli\u011fiyle verdi\u011fi karar de\u011fi\u015fmez bir ilkedir.<\/p>\n
\n\u00dclkede g\u00fcven ve asayi\u015fin kesinlikle korunmas\u0131 en \u00f6nemli g\u00f6revdir.<\/p>\n
\nMahkemelerin \u00f6zellikle gecikmeden adalet i\u015flerini yapabilmesi sa\u011flanacakt\u0131r. Bundan ba\u015fka kanunlar\u0131m\u0131z\u0131n t\u00fcm\u00fc ulusal gereksinmelere, hukuk biliminin anlay\u0131\u015f\u0131na uygun olarak sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n
\nA.)\u00a0<\/strong>A\u015far usul\u00fcnde halk\u0131n yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc noktalar temelden d\u00fczeltilmelidir.<\/p>\n
\nAskerlik s\u00fcresi k\u0131salt\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
\nYedek subaylar\u0131n ya\u015fam ve geleceklerini kendilerine ve \u00fclkeye en yararl\u0131 bir bi\u00e7imde g\u00fcven alt\u0131na almak temel ama\u00e7lar\u0131m\u0131zdand\u0131r.<\/p>\n
\nHalk\u0131n i\u015flerinin en kolay bi\u00e7imde sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkan, yetenekli, d\u00fcr\u00fcst bit memurlar zincirinin tam bir d\u00fczenle, y\u00f6ntemlere ve yasalara uygun olarak i\u015f g\u00f6rmesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan memur s\u0131n\u0131f\u0131, bu anlay\u0131\u015fla tamamlanacak ve b\u00fct\u00fcn devlet hizmetleri aral\u0131ks\u0131z denetim ve g\u00f6zetime tabi olacakt\u0131r. \u00d6te yandan memurlar\u0131n atanmas\u0131, g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131, rahat ve huzur i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131, dokunulmazl\u0131klar\u0131, sorumluluk, emeklilik ve \u00f6d\u00fcllendirilmeleri bir y\u00f6nteme ba\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n
\nHarap olan \u00fclkemizin \u00e7abucak onar\u0131l\u0131p yeniden yap\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in Devlet\u00e7e al\u0131nacak tedbirlerden ba\u015fka in\u015faat ve tamirat, yer yer \u015firketler kurulmas\u0131 te\u015fvik edilip sa\u011flanacak ve bireysel giri\u015fimleri korumay\u0131 sa\u011flayan h\u00fck\u00fcmler konulacakt\u0131r.<\/p>\n